રાજકોટ જિલ્લાના લોધીકા તાલુકામાં સાંગણવા નામનું એક ગામ છે. આ ગામની વસ્તી માત્ર 1500 માણસોની જ છે જેમાંથી પણ લગભગ 50% જેટલા લોકો તો રાજકોટમાં રહે છે. હમણા બે દિવસ પહેલા આ ગામની સરકારી પ્રાથમિક શાળાની મુલાકાત લેવાનું થયું.
સામાન્ય રીતે સરકારી શાળાઓની ભૌતિક સ્થિતી અને શિક્ષણની ગુણવત્તા કેવી હોય છે એ જગજાહેર છે. ( કેટલાક કર્મનિષ્ઠ શિક્ષકમિત્રો પોતાનો જીવ રેડીને શાળા ચલાવતા હોય છે એ માત્ર અપવાદ છે.) સાંગણવાની પ્રાથમિકશાળાને જોયા પછી કોઇપણ માણસ અચંબામાં પડી જાય. થોડીવાર તો મુલાકાતીને એમ જ લાગે કે હું કોઇ સરકારી શાળામાં નહી ખાનગીશાળામાં અને એ પણ હાઇફાઇ ખાનગીશાળામાં આવી ગયો છું.
સાંગણવા પ્રાથમિક શાળામાં અત્યારે 150 વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. શાળામાં 8 રૂમ છે અને તમામ રૂમ સ્માર્ટક્લાસ છે એટલે લાખો રૂપિયાના ખર્ચે દરેક કલાસરૂમને ઓડીયો-વિડીયો માધ્યમથી સજ્જ કરવામાં આવ્યા છે. શાળાનું આખું કેમ્પસ વાઇફાઇથી સજ્જ છે. બાળકો અભ્યાસ માટે પાટીપેન અને નોટબુકપેનની સાથે સાથે ટેબલેટનો પણ ઉપયોગ કરે છે. દરેક વિદ્યાર્થીને એનું અલગ આઇડી અને પાસવર્ડ આપવામાં આવ્યા છે જેના ઉપયોગ દ્વારા એ સરળતાથી અભ્યાસ કરે છે અને બધી જ ટેસ્ટ ટેબલેટ પર ચાલે છે. શાળાના બધા બાળકોને ડ્રેસમાં જીન્સનું પેન્ટ અને ટીશર્ટ આપવામાં આવે છે અને બધા જ બાળકો એકસરખા કપડામાં અદભૂત લાગે છે.
સવારે પ્રાર્થનાસભામાં બાળકો જ સંચાલન કરે, બાળકો જ ગાય, બાળકો જ વગાડે અને બાળકો જ જાત જાતની વાતો કરે, માહીતી આપે, જાણવાજોગ સમાચારો કહે. શાળાના સ્માર્ટક્લાસને ઓપરેટ કરવાનું વિદ્યાર્થીઓ પણ જાણે છે. તમામ ક્લાસરૂમ પણ ટુંક સમયમાં એરકંડીશન્ડ થઇ જશે. શાળાના આખા પરિસરની ચોખ્ખાઇ ઉડીને તમારી આંખે વળગે. આ શાળામાં માત્ર ગામના જ નહી આજુબાજુના ગામના વિદ્યાર્થીઓ પણ ભણવા માટે આવે છે.
તમને થશે કે સરકારીશાળાને આવી આધુનિક બનાવવા માટે સરકારે બહુ મોટી ગ્રાન્ટ આપી હશે! ના ભાઇ ના, સરકારની મદદ વગર આ બધુ શકય બન્યુ છે. શાળાના આચાર્ય સુભાષભાઇ રાઠોડનો એકનો એક દિકરો 12 સાયન્સમાં અભ્યાસ કરતો હતો. સુભાષભાઇએ દિકરાના ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે બહુ મોટી રકમ ભેગી કરી રાખી હતી. ભગવાનને કરવું ને એમનો દિકરો અકસ્માતમાં મૃત્યું પામ્યો. દિકરાના અભ્યાસ માટે એકઠી કરેલી રકમ એમ જ પડી રહી. સુભાષભાઇએ નક્કી કર્યુ કે મારી શાળાના બધા જ દિકરા-દિકરીઓ મારા જ દિકરા અને દિકરીઓ છે એટલે એમણે ભેગી કરેલી તમામ રકમ તથા દિકરાની વિમાપોલીસીની મળેલી રકમ શાળાને દાનમાં આપી દીધી અને એમાંથી શાળાને આધુનિક બનાવવાનો પ્રારંભ કર્યો.
પછી તો બીજા કેટલાય દાતાઓનો સાથ સહકાર મળ્યો. સરકારે પણ જુદી-જુદી યોજનામાંથી ગ્રાન્ટોની ફાળવણી કરી અને પરિણામ સ્વરૂપે સાંગણવા ગામની આ સરકારી પ્રાથમિક શાળા માત્ર ગુજરાત નહી સમગ્ર ભારતની પ્રથમ ડીઝીટલ શાળા બની ગઇ. આજે આ શાળાના આચાર્યની સાથે સાથે તમામ શિક્ષકો શાળાના બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે દિલ દઇને કામ કરે છે. બાળકોના ચહેરા પરનો તરવરાટ અને સ્ફુર્તિ જ શિક્ષકોની કર્મઠતાના દર્શન કરાવે છે. ડીઝીટલ શાળાને કારણે બાળકોની લખવાની પ્રેકટીસ ન છુટી જાય એ માટે એમની પાસે લેખનનું પણ પુરતું કામ કરાવવામાં આવે છે.
ગુણોત્સવ ચાલી રહ્યો છે ત્યારે વોટસએપમાં એક મેસેજ ફરતો થયો છે. આ મેસેજનો ભાવાર્થ એવો છે કે 'માત્ર શિક્ષકોના કામની જ ગુણવત્તા કેમ ચકાસવામાં આવે છે ? સરકારના બાકીના બધા વિભાગોમાં પણ આવો ગુણોત્સવ હોવો જોઇએ.' સ્વાભાવિક છે કે આ મેસેજ મુકનારા શિક્ષકમિત્રો જ હશે. હું શિક્ષકમિત્રોની વાત સાથે સહમત છું પણ જો મારા કાર્યની ગુણવત્તા ચકાસવામાં આવે તો એમા મને શું વાંધો હોય શકે ? ( હા, જો નિષ્ઠાપૂર્વક કામ ન થતુ હોય તો ચોક્કસ તકલીફ પડે.) બીજી મહત્વની વાત એ કે બાકીના સરકારીબાબુઓની કામગીરી અને શિક્ષકની કામગીરી વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત છે. ઘણીવખત તો એમ થાય કે મારા આ શિક્ષકમિત્રોને એમનું મહત્વ કેમ નહી સમજાતું હોય?
નૈતિકમૂલ્યોને નેવે મુકનારા બે બદામના રાજકારણીઓ પાછળ જ્યારે કોઇ શિક્ષકને આંટા મારતા જોઉં ત્યારે હદય દ્રવી ઉઠે કે આ માણસને પોતાના કાર્યની કોઇ સમજ જ નથી કે શું ? શિક્ષકમિત્રો, આપની સરખામણી બીજા સરકારી બાબુઓ સાથે ક્યારેય ન થાય અને જો કરતા હોવ તો તમે તમારી જ જાતનું અવમૂલ્યન કરો છો. તમે ક્યારેય કોઇ યુવાનને કલેકટર કે ડીએસપીને પગે લાગતા જોયો છે ? પણ પોતાના શિક્ષકને જાહેરમાં પગે લાગતા મેં, એક નહી અનેક યુવાનોને જોયા છે. કોઇ સરકારી અધિકારી કે કર્મચારી કામચોર હોય તો હજુ પણ વાંધો નહી ( જો કે આમ તો આવુ ન જ ચાલે ) પરંતું શિક્ષકોની કામચોરી કેવી રીતે ચાલી શકે. એમણે જીવતા બાળકો સાથે કામ કરવાનું છે અને અનેકના જીવનને ઘડવાનું છે.
આજે ઘણીબધી શાળાઓમાં શિક્ષકો દિલથી કામ કરે છે અને આવા બધા જ શિક્ષકોને દિલથી હું વંદન કરુ છું. આપ રાષ્ટ્રનિર્માણનું અદભૂત કામ કરી રહ્યા છો અને તમારા આ કામ બદલ જો કોઇ તમને પ્રોત્સાહ ન આપે કે તમારા કામની કદર ન કરે તો કામ બંધ નહી કરતા કારણકે તમે જ એવા થોડા દિવડાઓ છો જેનાથી અંધારામાં થોડો પ્રકાશ અનુભવાય છે. વેતનની મર્યાદાઓ આપને ખુબ નડે છે એ હું જાણું છું પણ આપણે સરકાર સામેનો ગુસ્સો આપણા નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓ પર તો ન જ ઠાલવી શકીએ.
ભારતની પ્રથમ ડીઝીટલ સરકારી શાળાના આચાર્યશ્રી તથા તમામ શિક્ષકમિત્રોને અભિનંદન અને સાંગણવા જેવુ જ પોતાની શાળામાં નાના-મોટું કામ કરનારા અન્ય તમામ શિક્ષકમિત્રોને વંદન. Sagpariya sir na aaj na lekh mathi

Jamnagar

જામનગર સ્થાપના અને રાજ્કારનાર રાજાઓ

         જામનગર ની સ્થાપના                                                                        નીચેની માહિતી શ્રી કમલેશભાઈ નંદા પાસેથી પ્રાપ્ત થઇ છે જે બદલ તેમનો આભાર.
               વધુ  માહિતી માટે સંપર્ક કરો.
                                        કમલેશભાઈ નંદા  +91-9824848658

                                         
શ્રી જામ રાવળે  ઈ.સ ૧૫૩૫ માં કચ્છ માંથી આગેકુચ કરી સૌરાષ્ટ્ર માં  આગમન કર્યું. તેઓએ સૌપ્રથમ વવાણીયા બંદર પાસે નું મોરાણા ગામ   જીત્યું. આ પ્રદેશ નું શાસન દેદા તમાચી પાસે હતું તેમનું વધ કર્યું અને  ત્યાર બાદ આમરણ અને જોડિયા પંથક જીત્યા. ત્યાંથી જામ રાવલે આગેકુચ કરી  ખીલોશ પર વિજય મેળવી. ઈ.સ. ૧૫૪૦ માં બેડ ગામે  પોતાની વ્યવસ્થીત ગાદી સ્થાપી. ત્યારબાદ ખંભાળિયા નું પરગણું જીતી લઈ બેડ થી ખંભાળિયા ગાદી  બદલાવી.ખંભાળિયા અને બેડ વચે કુળદેવી માતા શ્રી આશાપુરા ની સ્થાપના કરી જે  હાલ જોગવડ તરીકે ઓળખાય છે. ત્યાર બાદ થોડા સમય માં તેઓ એ કચ્છના અખાત નો ઘણો ભાગ જીતો લીધો.

જામ રાવળે નાગનેશ પરગણા ના રાજા નાગ જેઠવા ને ભોજન માટે નિમંત્રી દગા થી તેમનો વધ કરી તેમનું નાગના એટલે કે નાગનેશ બંદર જીતી લીધું.જામ રાવળે સૌરાષ્ટ્ર માં શાસન ચલાવતા વાઢેર,  જેઠવા,  ચાવડા અને કાઠી ને પરાજિત કરી સૌરાષ્ટ્ પર સતા સ્થાપી. આ પંથક તેમના વડવા હાલાજી ના નામ પર થી હાલાર તરીકે જાણીતો થયો. હાલાર પર વિજય અપાવવામાં જામ રાવળ ના ભાઈઓ  હરઘોળજી, રવોજી અને  મોડજી એ મદદ કરી હતી.
અંતિમ પ્રયત્નો રૂપે જેઠવા,  વાળા, કાઠી  અને વાઢેર રાજપૂતો એ જામરાવળ પર આક્રમણ કર્યું આ યુદ્ધ ખંભાળિયા ના મીઠોઈ ગામે થયું જેમાં જામ રાવળ નો વિજય થયો. જામ રાવળ ને મધ્યસ્થ   રાજધાની ની જરૂર જણાતા તેઓએ જુના નાગના એટલે જુના  નાગનેશ ની બાજુ માં રંગમતી અને નાગમતી નદી ના સંગમ સ્થાને ઈ.સ ૧૫૪૩ માં શ્રાવણ માસ ને સુદ સાતમ ને બુધવારે નવું નગર વસાવ્યું જે પાછળ થી  નવાનગર તરીકે જાણીતું થયું. નવાનગર હાલ જામનગર તરીકે ઓળખાય છે.
સૌરાષ્ટ્ર  નું પેરીસ ગણાતું જામનગર શહેર જામ રાવળે ૧૫૪૦ માં વસાવ્યું હતું. શહેર ની  વચ્ચે આવેલા રણમલ તળાવ માં આવેલાલાખોટા મહેલ વીરતા અને પ્રેમ નું પ્રતિક  છે. અનેક મંદિર અને સંસ્કૃત પાઠશાળાઓને કારણે જામનગર “છોટીકાશી” તરીકે  ઓળખાય છે. ઝંડુ ભટ્ટજીએ સ્થાપેલ ઝંડુ ફાર્મસી અહી છે. અહી ના સમશાન “  માણેકબાઈ મુક્તિધામ ” માં વિવિધ સંતો અને દેવોની પ્રતિમાઓ છે. જામનગર ની  બાંધણી, કંકુ અને સુરમો દેશ-વિદેશ માં પ્રખ્યાત છે. જામનગર માં ખંભાળિયા નો  દરવાજો, દરબારગઢ, વિભા પેલેસ, પ્રતાપ પેલેસ અને ઘુમલી ના શિલ્પ સ્થાપત્યો  અનેરું આકર્ષણ ધરાવે છે. અહી ની આયુર્વેદ યુનિવર્સિટી અને સોલેરીયમ વિશ્વ  માં આયુર્વેદ ક્ષેત્રે આગવું સ્થાન ધરાવે છે. રણમલ તળાવ ના કાઠે આવેલું  બાલા હનુમાન નું મંદિર ૧ ઓગસ્ટ ૧૯૬૪ થી ચાલતી નિરંતર રામધૂન ના કારણે “  ગીનીસ બૂક ઓફ વર્લ્ડ ” માં નામ ધરાવે છે. જામનગર માં સેના ની ત્રણે પાંખો  એટલે કે એરફોર્સ, નેવી અને મીલીટરી કાર્યરત છે. જામનગર માં નૌકા સેના  નું  તાલીમ કેન્દ્ર વાલસુરા માં આવેલું છે અને નજીક માં બાલાચડી માં સૈનિક શાળા  આવેલી છે. જામનગર ના દરિયા કાઠે પરવાળાના સુંદર રંગબેરંગી ખડકો વાળા પીરોટન  અને નરારા ટાપુ આવેલા છે. જે ” દરિયાઈ રાષ્ટીય ઉદ્યાન” તરીકે જાહેર કરમાવા  માં આવેલ છે. જામનગર વિદેશી પક્ષીઓ નો મેળાવડો રણમલ તળાવ, રણજીતસાગર,  ઢીચડા અને ખીજડીયા માં નયનરમ્ય દર્સ્યો સર્જે છે. ખીજડીયા ને “પક્ષી  અભ્યારણ” તરીકે જાહેર કરેલ છે. જામનગર માં આવેલ ઓઈલ રિફાયનરીઓ રિલાયન્સ અને  એસ્સાર ને કારણે જામનગર ઓઈલ ઉધોગ માં આગવું સ્થાન ધરાવે છે. જામનગર માં  પીતળ ઉધોગ ના બહોળા વિકાસ ને કારણે જામનગર વિશ્વમાં “બ્રાસસીટી” ની આગવી  ઓળખ ધરાવે છે.
                             

              જામનગર ની રાજગાદી
જામ રાવળ  ઈ.સ. ૧૫૪૦-૧૫૬૨
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ રાવળે ૧૫૪૦-૧૫૬૨ એટલે કે ૨૨ વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. યદુપ્રકાશ વંશ ના ગ્રંથ ની માહિતી મુજબ ૧૨૪ વર્ષ નું દીર્ઘાયુ ભોગવ્યું. જામ રાવળ ના ત્રણ પુત્રજેમાંથી પહેલા જીવોજી નું રોઝી માતા ના મંદિર પાસે ઘોડા પરથી પડી જતા અવસાન થયું તેમના બીજા પુત્ર વિભાજી ને જામનગર ની ગાદી અને ત્રીજા પુત્ર ભોરાજી ને જાંબુડા ની જાગીર સોપી.
જામ વિભોજી -૧ ઈ.સ. ૧૫૬૨-૧૫૬૯
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ વિભોજીએ ૧૫૬૨-૧૫૬૯ એટલે કે ૭  વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. જામ વિભોજી ને સતાજી  (છત્રસાલ )ભાણજીરણમલજી અને વેરોજી એમ ચાર પુત્રો હતા. તેમાંપ્રથમ પુત્ર સતાજી ને જામનગર ની ગાદી આપી ભાણજી ને કાલાવડ ની જાગીર રણમલજી ને શીશાંગ ની જાગીર અને વેરોજી ને હડીયાણા ની જાગીર મળી.
જામ છત્રસાલ ( જામ સતાજી -૧ ) ઈ.સ. ૧૫૬૯-૧૬૦૮
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ છત્રસાલ  ૧૫૬૯ -૧૬૦૮  એટલે કે ૩૯  વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. અમદાવાદ ના સુલતાન મુજફ્ફરશાહ બીજા સાથે મિત્રતા હોવા થી તેમણે જામ સતાજીને કોરી છાપવાની મંજૂરી આપી. શરત મુજબ કોરી પર મહેમુદી નામ છાપવું પરંતુ સતાજી એ શરત પાલન કર્યા વગર કોરી છાપી ચલણ માં મૂકી. અમદાવાદ ના સુબા એ જુનાગઢ પર આક્રમણ કરતા સતાજી એ જુનાગઢ ને મદદ કરી અમદાવાદ ના સુબા ને હાકી કાઢ્યો બદલા માં જુનાગઢ પાસે થી ચુડ જોધપુર અને ભોડ પરગણા મળ્યા. આ અરસામાં અમદાવાદ નો સુલતાન મુજફ્ફરશાહ ત્રીજો દિલ્હી ના મોગલ બાદશાહ ના ડર થી જામનગર તરફ આવ્યો અને સતાજીએ તેમેન બરડા ડુંગર પર આશરો આપ્યો. તેથી દિલ્હી ના બાદશાહ અકબર ના દુધભાઈ મિર્જા અજીજ કોકાએ સુબા ને સોપવા સતાજી ને જણાવ્યું સતાજી એ આ આજ્ઞાનો અનાદર કરતા તેમણે ઈ.સ. ૧૫૯૧ માં જામનગર પર ચડાઈ કરી ધ્રોલ અને જોડિયા વચ્ચે ના ભુચરમોરી ના મેદાન પર આ યુદ્ધ થયું જેમાં કુંવર અજોજી વીરગતી  પામ્યા. જામનગર ના પરાજય પછી સાહી સેના જામનગર માં પ્રવેશી એ પહેલા જામ સતાજી બરડા ની ડુંગરમાળા માં જતા રહેલા. ઈ.સ ૧૫૯૩ માં સુલતાન સાથે થયેલા કરાર મુજબ ગાદી પાછી મેળવી. ઈ.સ. ૧૬૦૮ માં જામ સતાજી નું અવસાન થતા તેમના બીજા પુત્ર જસાજી ગાદી પર આવ્યા અને સૌથી નાના પુત્ર વિભાજી ને કાલાવડ પરગણું જાગીર માં મળ્યું. વિભાજીએ પાછળ થી સરધાર જીતી લઇ ને રાજકોટ વસાવી પોતાની અલગ ગાદી સ્થાપી.
૧૬૦૮-૧૬૨૪ જામ જસાજી -૧
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ જશાજી -૧  ૧૬૦૮-૧૬૨૪  એટલે કે ૧૬ વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. તેઓ કુશળ અને હિમતવાન રાજનીતિજ્ઞ હતા. તેઓ ના સમય દરમિયાન એક પણ યુધ્ય થયું ન હતું. તેઓ ના શાસનકાળ દરમિયાન શાંતિમય રાજયવ્યવસ્થા હતી. જામ જસાજી અપુત્ર હોવાથી તેના મોટા ભાઈ જામ અજોજી ના પુત્ર જામ લાખાજી-૧ જામનગરની ગાદી પર આવ્યા.
૧૬૨૪-૧૬૪૫ જામ લાખાજી -૧
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ લાખાજી -૧ ૧૬૨૪-૧૬૪૫ એટલે કે ૨૧ વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. જામનગર ની ગાદી પર આવતા જ તેમણે સૌપ્રથમ સેના ને મજબુત બનાવી. દિલ્હી ના સાશક ને તેમણે ખંડણી ની ચુકવણી બંદ કરી. તેના કારણે આઝમખાને શાહી સેના સાથે જામનગર પર આક્રમણ કર્યું પરંતુ તેમની સાથે જામ લાખાજી એ સંધી કરી અને કોરી છાપવાનું બંધ કર્યું અને જામનગર પર નું આક્રમણ ટાળ્યું.
૧૬૪૫-૧૬૬૧ જામ રણમલજી -૧
જામ લાખાજી નું અવસાન થતા જામ રણમલજી -૧ એ ગાદી સંભાળી. જામનગર ની રાજગાદી પર જામ રણમલજી -૧ ૧૬૪૫-૧૬૬૧ એટલે કે ૧૭ વર્ષ સુધી શાસન કર્યું. તેઓ વિલાસી જીવન ગાળતાં અને રંગરાગ માં રાત રેવાથી સતા નો દોર રાઠોડ રાણી  અને રાણી નો ભાઈ ગોવર્ધનસિંહ ના હાથ માં ચાલ્યો ગયો. તેઓ નિ:શાંતન હોવા થી તેના પછી જામનગર ની ગાદી તેના ભાઈ રાયસિંહ ને ગાદી મળે તેમ ઠરાવેલું. પરંતુ રણમલજી ની રાણી એ તાજું જન્મેલું બાળક મેળવી તેમણે સતા મેળવવાના પ્રયત્નો કર્યા. પરંતુ ધ્રોલ ના ઠાકોર અને જમાદાર ગોપાલસિંહ ના પ્રયત્નો થી જામ રણમલસિહ ના ભાઈ જામ રાયસિંહજી ગાદી પર આવ્યા.
૧૬૬૧-૧૬૬૪ જામ રાયસિંહ -૧
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ રાયસિંહજી -૧  ૧૬૬૧-૧૬૬૪ એટલે કે ૪ વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી. જામ રાયસિંહજી ના શાસન દરમિયાન તેમના ભાઈ રણમલજી ની રાણી એ અમદાવાદ ના સુબા કુતુંબુદીન ને ફરિયાદ કરી તેથી કુતુંબુદીન ને જામનગર પર ચડાય કરવાનું બહાનું મળી ગયું. તેમણે ઈ.સ. ૧૬૬૪ માં જામનગર પર ચડાઈ  કરી, ધ્રોલ અને જામનગર ની વચ્ચે આવેલા શેખપાટ ગામ પાસે મોટું યુદ્ધ લડાયું જેમાં ઘણા રાજપૂત યોદ્ધાઓ વીરગતી પામ્યા પરંતુ અંતે શાહી સેના ની જીત થતા તેમણે જામનગર માં લૂટ-ફાટ કરી મંદિરો નો નાશ કર્યો અને જામનગર નું રાજ ખાલસા કર્યું. શાહી વહીવટ માટે તેમણે મુસ્લિમ અમલદાર અને કાજી નીમ્યા.જામનગર નું નામ બદલી ઇસ્લામનગર કરમાવા માં આવ્યું.
૧૬૬૪-૧૬૭૩ મુસ્લિમ સાસન
જામનગર ની રાજ ગાદી પર ૧૬૬૪-૧૬૭૩ સુધી મુસ્લિમ શાસન ના કબજા હેઠળ રહી. આ દરમીયાન જામનગર ની વહીવટ અમદાવાદ ના મુસ્લિમ સુબા હેઠળ રહેલા સોરઠ ના ફોજદાર નું શાસન રહ્યું. આ અરાજકતા દરમિયાન જામ રાયસિંહજી -૧ ના બે પુત્રો તમાચી અને ફૂલોજી કચ્છ માં નાંશી છુટ્યા ત્યાર બાદ ગેરીલા હુમલા દ્વારા જામનગર ના ગામો ભાંગ્યા અને ઈ.સ. ૧૬૭૩ માં જામનગર ની ગાદી કબજે કરી ને જામ તમાચી -૧ એ જામનગર નો કાર્યભાર સંભાળ્યો.
૧૬૭૩-૧૬૯૦ જામ તમાચી -૧
જામનગર ની રાજગાદી પર જામ તમાચી -૧ ૧૬૭૩-૧૬૯૦  એટલે કે ૧૭ વર્ષ સુધી શાસન ની ધુરા સંભાળી આ સમય દરમિયાન તેમણે નકલી સતાજી ને તગડીયા અને મુસ્લિમ અમલદારો ને તંગ કર્યા તેથી જામ તમાચી તગડ તરીકે લોકો માં જાણીતા થયા.
૧૬૯૦-૧૭૦૯ જામ લાખાજી -૨
જામ તમાચી -૧ ઈ.સ. ૧૬૯૦ માં અવસાન પામતા જામ લાખાજી -૨ જામનગર ની રાજ ગાદી પર આવ્યા તેમણે ઈ.સ. ૧૬૯૦-૧૭૦૯ સુધી ૨૦ વર્ષ રાજ કર્યું. જામ લાખાજી ને સમય મહદઅંશે શાંતી નો સમય હતો તેમના સમયમાં કોઈ લડાઈ સંઘર્ષ થયા નથી તેમજ પ્રજાયે પણ પરમ સુખ શાતી ભોગવ્યા.
૧૭૦૯-૧૭૧૮ જામ રાયસિંહજી -૨
ઈ.સ. ૧૭૦૯ માં જામ લાખાજી નું અવસાન થતા  જામ રાયસિંહજી -૨ જામનગર ની રાજગાદી પર આવ્યા તેઓ ભોગ વિલાસ માં રત રહેતા હોવાથી રાજ્ય નો ખજાનો ખાલી થઈ ગયો. આવા સંજોગો માં જામ રાયસિંહજી ના ભાઈ અને હડીયાણ

ખૂબ જ હોંશિયાર એવો અતિશ્રીમંત
ઘરનો એક
નવયુવક કૉલેજના અંતિમ
વરસની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો.
એના પિતા એ
વિસ્તારના સૌથી ધનવાન અને
પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ હતા.
એના પિતાએ પૂછયું કે
પરીક્ષાની તૈયારીઓ કેવી ચાલે છે ?
દીકરાએ
જવાબ આપ્યો કે કદાચ
યુનિવર્સિટીમાં પ્રથમ
નંબર આવી જાય તો પણ નવાઈ નહીં.
બાપ આ
સાંભળીને
ખૂબ ખુશ થયો. થોડી વાર પછી એ યુવકે
ફરી પૂછ્યું
કે, ‘પિતાજી, જો મારો પ્રથમ નંબર આવે
તો ફલાણા શૉરૂમમાં રાખવામાં આવેલી હોન્ડાની નવી સ્પોર્ટસ
કાર મને ભેટમાં આપશો ખરા ?’
બાપે હા પાડી. એના માટે
તો આવી કારની ખરીદી એ
રમતવાત હતી. પેલો યુવક ખૂબ રાજી થઈ
ગયો.
એ
કાર ખરેખર તો એના માટે ડ્રીમ કાર
હતી.
એનો વાંચવાનો ઉત્સાહ અનેક
ગણો વધી ગયો.
મહેનતુ અને હોશિયાર તોએ હતો જ. રોજ
કૉલેજથી આવતાં જતાં એ પેલા શૉ-રૂમ
પાસે
ઊભો રહી હોન્ડા-સ્પૉર્ટસ-કારને બેક્ષણ
જોઈ
લેતો.
થોડા દિવસો પછી જ આ
કારના સ્ટિયરિંગ પર
પોતાની આંગળીઓ ફરતી હશે એ
વિચારમાત્ર એને
રોમાંચિત કરી દેતો. એની પરીક્ષા ખૂબ
જ સરસ
રહી.
યુનિવર્સિટીમાં એ પ્રથમ આવ્યો છે
એવી જાણ
થતાં જ એણે કૉલેજ
પરથી પોતાના પિતાને ફોન
કરી દીધો. પોતાની ભેટની વાત પણ
યાદ કરી. ઘર
નજીક એ ઘરે પહોંચ્યો.
કમ્પાઉન્ડનો દરવાજો ખોલીને
આંગણામાં એણે નજર નાખી, પણ
પેલી કાર ક્યાંય
દેખાઈ નહીં. એ થોડોક નિરાશ અને
ઉદાસ થઈ
ગયો.
કદાચ
કારની ડિલિવરી પછી લેવાની હશે તેમ
વિચારીને એ ઘરમાં દાખલ થયો. નોકરે
એને
આવીને
કહ્યું કે શેઠ સાહેબ
એમના રૂમમાં એના આવવાની રાહ જુએ છે.
દોડતો એ
પિતાજીના રૂમમાં પહોંચ્યો.
એના પિતાજી જાણે
એના આવવાની રાહ જ જોઈ
રહ્યા હોય તેવું લાગ્યું. એના આવતાં જ
એમણે
ઊભા થઈ એ યુવકને ગળે વળગાડ્યો. અમીર
બાપનો દીકરો હોવા છતાં બાપના પૈસે
તાગડધિન્ના કરવાને બદલે દિલ દઈને
ભણવાવાળા દીકરા માટે એમને કેટલું બધું
ગૌરવ છે
એવું પણ કહ્યું. પછી સુંદર
કાગળમાં વીંટાળેલું એક
નાનકડું બૉક્સ એને આપીને કહ્યું ; ‘દીકરા,
આમ
જ
આગળ વધતો રહે એવા મારા આશીર્વાદ
છે. આ લે
તારા માટે મારા તરફથીઉત્તમ ભેટ !’ એટલું
કહી બૉક્સ
દીકરાના હાથમાં આપી તેઓ
પોતાના કામે
જવા નીકળી ગયા.
પિતાના ગયા પછી દીકરાએ બૉક્સ
ખોલ્યું. જોયું
તો એમાં પાકા પૂઠાંવાળું
સોનેરી અક્ષરોથી લખાયેલું
રામાયણ હતું. રામાયણ બંને
હાથમાં પકડીને એ
થોડી વાર એની સામે જોઈ રહ્યો. એને
અત્યંત
ગુસ્સો આવ્યો. રામાયણ એમ જ ટેબલ પર
મૂકીને
એ વિચારમાં પડી ગયો. ઘરમાં અઢળક
પૈસો હોવાછતાં પોતાની એક જ
માગણી પૂરી કરવામાં બાપનો જીવ ન
ચાલ્યો એ
વાત એને હાડોહાડ કોરી ખાતી હતી.
સ્પોર્ટસ કાર
અપાવવાની હા પાડ્યા પછી પણ
પિતાનો જીવ ન
ચાલ્યો એનું એને ખૂબ જ લાગી આવ્યું.
એ પોતે પણ સ્વમાની હતો. એટલે
બીજી વખત
પિતા પાસે માગવાનો કે એમને યાદ
અપાવવાનો તો સવાલ જ
નહોતો પેદા થતો.
ઘણો વખત વિચાર કર્યા પછી એણે કાગળ
લીધો.
એમાં ટૂકમાં એટલું જ લખ્યું કે, ‘પૂજ્ય
પિતાજી,
સ્પૉર્ટસ કારને બદલે રામાયણ
આપવામાં આપનો કોઈ શુભ ઈરાદો જ હશે
એમ
માનું
છું. પણ મારે સ્પૉર્ટસકાર જોઈતી હતી. હું
ઘરેથી જાઉં છું. ક્યાં જાઉં છું તે નહીં કહું.
જ્યારે
તમારી સમકક્ષ પૈસાદાર બની જઈશ ત્યારે
જ હવે
તમને મોં બતાવીશ. એ જ… પ્રણામ.’
ચિઠ્ઠી રામાયણના બૉક્સ પર મૂકી એ
ઘરેથી નીકળી ગયો.
વરસો વીતી ગયાં. યુવકનાં નસીબ ખૂબ
સારાં હતાં.
મહેનતુ અને હોશિયાર તો એ હતો એટલે એણે
જે
બિઝનેસ શરૂ કર્યો તેમાં તેને
અણધારી સફળતામળી અને એ
અતિશ્રીમંત
બની ગયો. સુંદર મજાનું ઘર બનાવી એણે
લગ્ન
પણ કરી લીધાં. વચ્ચે વચ્ચે એને
પોતાના પ્રેમાળ
પિતા યાદ આવી જતા.પરંતુ એ પ્રેમાળ
ચહેરા પાછળ રહેલો કંજૂસ
માણસનો ચહેરો એને
તરત જ દેખાતો. માતાના મૃત્યુ પછી પોતે
આટલા વરસમાં એક સ્પોર્ટસ-કાર જ
માગી અને
અઢળક પૈસો હોવા છતાં એના પિતાએ
કારને બદલે
ફિલૉસૉફી ઝાડવા ફકત રામાયણ જ
આપ્યું, એ યાદ આવતાં જ એનું મન
કડવાશથી ભરાઈ જતું.
પરંતુ એક દિવસ વહેલી સવારથી જ ન જાણે
કેમ
એને એના પિતાની યાદ ખૂબ જ
આવતી હતી. હવે
તો એ ઘણા વૃદ્ધ પણ થઈ ગયા હશે. કંઈ
નહીં તો એમની સાથે વાત તો કરવી જ
જોઈએ.
વૃદ્ધ માણસોને
સંતાનોના અવાજથી પણ
શાતા વળતી હોય છે. પિતા સાથે ફોન
પર વાત
કરવાની એને અતિતીવ્ર ઈચ્છા થઈ
આવી. આમેય
સમયની સાથે દરેક ગુસ્સાનું કારણ નાનું થતું
જાય
છે
અને એકાદ દિવસ એવો પણ આવે કે માણસને
એમ
થાય કે, ‘અરે ! આવા નાનાઅને
વાહિયાત કારણ
માટે
આપણે આટલા બધા ગુસ્સે થયા હતા ?!’ આવું
જ
કંઈક એ યુવાનની સાથે બની રહ્યું હતું. એણે
ફોન
લઈ પોતાના ઘરનો નંબર ઘુમાવ્યો.
સામા છેડે જ્યારે કોઈએ ફોન
ઊંચક્યો ત્યારે
એના ધબકારા ખૂબ વધી ગયા હતા.
પિતાજી સાથે
પોતે કઈ રીતે વાત કરી શકશે એની અવઢવ
સાથે
એણે ‘હેલો !’ કહ્યું. પણ એને
નિરાશા સાંપડી.
સામા છેડે એના પિતાજી નહોતા પણ
ઘરનો નોકર
હતો. નોકરે કહ્યું કે : ‘શેઠ સાહેબ
તો અઠવાડિયા પહેલાં અવસાન
પામ્યા. તમે
પોતાનું
સરનામું જણાવેલ નહીં એટલે તમને જાણ
શી રીતે
કરી શકાય ? પણ મરતાં સુધી તમને યાદ
કરીને
રડતા હતા. એમણે કહેલું કે તમારો ફોન
ક્યારેય
પણ
આવે તો તમને બધો કારોબાર
સંભાળવા બોલાવી લેવા. એટલે તમે
આવી જાવ !’
પેલા યુવક પર તો જાણે વજ્રઘાત થયો.
પોતાના પિતાને
એમની છેલ્લી ક્ષણોમાં પણ
મળી ન શકાયું એ વાતની વેદનાએ
એના હૈયાને
વલોવી નાખ્યું. પણ હવે શું થાય ?
પોતાના ઘરે
પાછા જવાની ઈચ્છા સાથે એણે સહકુટુંબ
વતન
તરફ
પ્રયાણ કર્યું. ઘરે આવીને સીધો જ એ
પોતાના પિતાના રૂમમાં ગયો.
એમની છબી સામે
ઊભા રહેતાં જ એની આંખો વરસી પડી.
થોડી વાર
આંખો બંધ કરીને એ એમ જ ઊભો રહ્યો.
પછી પોતાના રૂમમાં આવ્યો.
એવામાં એની નજર પોતાના ટેબલ પર
પડેલ
સોનેરી અક્ષરવાળા રામાયણ પર પડી,
આ એ જ
રામાયણ હતું જેના કારણે એણે ઘર છોડ્યું
હતું.
એના મનમાંથી પિતાજી માટેની બધી જ
કડવાશ
ગાયબ થઈ ગઈ હતી. એણે રામાયણ
હાથમાં લઈ
ખોલ્યું. પ્રથમ પાના પર જ એના પિતાએ
લખ્યું
હતું:
‘હે ભગવાન ! મારા દીકરા જેવા ઉત્તમ
સંતાનને
ભેટ
કઈ રીતે આપવી તે તું મને શિખવાડજે. એણે
માગેલ
વસ્તુઓ સાથે એને ઉત્તમ
સંસ્કારોનો વારસો પણ
આપી શકું એવું કરજે.’
એ યુવકને આજે પોતાના પિતાએ લખેલ આ
શબ્દો રામાયણના શબ્દો જેટલા જ
મહાન લાગ્યા.
એ શબ્દોને ચૂમવા એણે રામાયણને હોઠે
લગાડ્યું.
એ
જ વખતે એનાં પાનાંઓ વચ્ચે ક્યાંક
છુપાયેલ એક
નાનકડું કવર નીચે જમીન પર પડ્યું.
પેલા યુવાને એ કવર ખોલ્યું.
એમાં હોન્ડા સ્પૉર્ટસ-
કારની ચાવી અને સંપૂર્ણ
ચૂકતે લખેલું પેલા શૉ-રૂમનું બિલ હતું. એના પર
તારીખ હતી : એ પ્રથમ નંબરે પાસ થઈને
આવ્યો હતો એ જ દિવસની….!કંઈકેટલીય
વાર
સુધી એ નીચે બેસી રહ્યો. પછી હૃદય
ફાટી જાય
એટલું બધું રડ્યો. ધ્રુસકે ધ્રુસકે. એ
પછી કલાકો સુધી સૂનમૂન બની એ
પોતાનાપિતાજીની છબી સામે
જોતો રહ્યો.
ભેટ આપણે ધારીએ એ રીતે મળે તો જ આપણે
એનો સ્વીકાર કરીએ એ તો કેવું ?
વડીલો તો ઠીક,
ભગવાન તરફથી જુદી જુદી રીતે પૅકિંગ
કરાયેલ
આવી કેટલી બધી ભેટોનો આપણે
અસ્વીકાર
કરતાં હોઈશું ? કારણ એક જ કે
આપણી ધારણા ......

   રામનવમી શુભકામના

આજના દિવસે નીચેનો સંકલપ જરૂર લઇએ

Why do we read Gita, even if we can't understand or remember ????

An old Farmer lived on a farm in the mountains with his young grandson.

Each morning Grandpa wake up early sitting at the kitchen table reading his Bhagavat Gita. His grandson wanted to be just like him and tried to imitate him in every way he could.

One day the grandson asked, "Grandpa! I try to read the Bhagavat Gita just like you but I don't understand it, and what I do understand I forget as soon as I close the book. What good does reading the Bhagavat Gita do?"

The Grandfather quietly turned from putting coal in the stove and replied,
"Take this coal basket down to the river and bring me back a basket of water."

The boy did as he was told, but all the water leaked out before he got back to the house. The grandfather laughed and said, "You'll have to move a little faster next time," and sent him back to the river with the basket to try again. This time the boy ran faster, but again the basket was empty before he returned home. Out of breath, he told his grandfather that it was impossible to carry water in a basket, and he went to get a bucket instead.

The old man said, "I don't want a bucket of water; I want a basket of water. You're just not trying hard enough," and he went out the door to watch the boy try again.

At this point, the boy knew it was impossible, but he wanted to show his grandfather that even if he ran as fast as he could, the water would leak out before he got back to the house.

The boy again dipped the basket into river and ran hard, but when he reached his grandfather the basket was again empty. Out of breath, he said, "See Grandpa, it's useless!"

"So you think it is useless ?" The old man said, "Look at the basket."
The boy looked at the basket and for the first time realized that the basket was different. It had been transformed from a dirty old coal basket and was now clean, inside and out.

"Son, that's what happens when you read the Bhagavat Gita. You might not understand or remember everything, but when you read it, you will be changed, inside and out. That is the work of Krishna in our lives."

Isn't it simply mesmerizing!